• Afdrukken

Methotrexaat (MTX)

 


(Uit: Psoriasis, juni 2008) door Astrid Sibbes

 

Als smeersels en lichttherapie niet (meer) helpen, schrijft uw huidarts een sterker middel voor: een systemisch middel ofwel middel dat als tablet wordt ingenomen of per injectie of infuus wordt toegediend. Zoals methotrexaat (MTX).

Behandeling

MTX werkt pas na enkele weken, terwijl na twee tot vier maanden het effect maximaal is. Daarom neemt de behandeling minimaal deze periode in beslag. U neemt MTX in als tablet of krijgt het middel toegediend via een injectie. Het voordeel van de tabletten is dat u ze zelf eenvoudig kunt innemen. Een nadeel is dat de werking vermindert als u gelijktijdig of korte tijd erna melk of melkproducten gebruikt, zoals kaas. Injecties hebben dit nadeel niet. Bovendien veroorzaken deze minder vaak maag-darmklachten.

 

MTX hoeft u niet dagelijks in te nemen. U slikt het voorgeschreven aantal tabletten eens per week of verdeeld over één etmaal in de week. Als de huidarts voorschrijft dat u MTX verdeeld over drie porties moet innemen, dient u steeds een tussentijd van twaalf uur aan te houden. Vindt u dit omslachtig, overleg dit dan met uw arts. Meestal is het innemen van de gehele dosis op één dag geen enkel probleem. Houdt u wel altijd aan de voorgeschreven dosering. Het beste kunt u de tabletten tijdens de maaltijd met water innemen. Tijdens een behandeling met MTX is het beter zo min mogelijk alcohol te drinken en zo min mogelijk andere geneesmiddelen te gebruiken die via de lever worden afgebroken. Op de dagen dat u de MTX-tabletten slikt, mag u beslist geen alcohol gebruiken. Zowel alcohol als MTX hebben een negatieve invloed op de lever, en door de combinatie is de kans op een leveraandoening groot.

Foliumzuur

MTX werkt in op de aanmaak van foliumzuur. Foliumzuur is nodig om cellen te laten delen. Vaak schrijft de arts naast MTX ook foliumzuur, folinezuur of levofolinezuur voor. Die verminderen de kans op bijwerkingen, omdat ze cellen beschermen tegen de inwerking van MTX op de foliumzuurstofwisseling. In het algemeen wordt aanbevolen om foliumzuur en MTX niet samen in te nemen op dezelfde dag(en), want dat zou de werking van MTX beïnvloeden. Hierover zijn de geleerden het echter niet geheel eens.

 

Ook is het belangrijk dat u, wanneer u naar een tropisch land reist, bij de GGD meldt dat u MTX gebruikt. Soms zijn er extra vaccinaties nodig of zijn er vaccinaties die u beslist niet mag krijgen. Veel soorten vaccins werken onvoldoende bij mensen die MTX gebruiken, omdat de afweer is geremd.

Bijwerkingen

Tijdens de behandeling met MTX kunt u last krijgen van bijwerkingen. U kunt misselijk of lusteloos worden, last krijgen van maag-darmklachten, haaruitval of zweertjes in de mond. Sommige van deze klachten zijn te behandelen, bijvoorbeeld met foliumzuurtabletten. Er zijn ook bijwerkingen waar u bijna niets van merkt, zoals bloedarmoede en leverbeschadiging. Deze bijwerkingen treden vooral op als u MTX al wat langer gebruikt. Om die onzichtbare bijwerkingen vroegtijdig op te sporen, zal uw huidarts uw bloed regelmatig laten controleren.

 

Om te kijken of er leverbeschadiging is ontstaan, zullen sommige artsen na een paar jaar bij u een leverbiopsie* laten doen. Anderen vinden een leverbiopsie niet noodzakelijk en laten afhankelijk van de uitslagen van het bloedonderzoek een echo van de lever maken.

 

Hoewel MTX beslist geen onschuldig middel is, hoeft u niet bang te zijn voor het gebruik ervan. Het wordt al ruim veertig jaar toegepast bij psoriasis, nagenoeg alle bijwerkingen zijn bekend en u wordt tijdens het gebruik regelmatig gecontroleerd. Maar u mag het middel beslist niet gebruiken als u een kinderwens hebt (zowel mannen als vrouwen), zwanger bent, borstvoeding geeft, een leverziekte hebt, veel alcohol nuttigt, een acute infectie hebt of vroeger arsenicum hebt gebruikt.

 

* Bij een leverbiopsie wordt met een holle naald via de huid (die plaatselijk verdoofd is) een klein stukje leverweefsel weggehaald voor microscopisch onderzoek. Dit kan pijnlijk zijn en is niet geheel zonder risico’s.

Gegevens
Laatst bijgewerkt op woensdag 30 november -0001 00:00