Lasertherapie

(Uit: Psoriasis) Door Nicole Paehlig

Lasertherapie is een vorm van lichttherapie. Hoe werkt het precies en wie komt ervoor in aanmerking? Dermatoloog Jaap de Leeuw, inmiddels gepensioneerd maar nog steeds actief, vertelt er graag over.

Tot voor kort was Jaap de Leeuw chef polikliniek van de afdeling Dermatologie van het Erasmus Medisch Centrum in Rotterdam. Nog geen jaar geleden is hij gepensioneerd, maar nog altijd voert hij twee ochtenden per week de supervisie over de poli. Ook houdt hij er een laserspreekuur en begeleidt hij er een onderzoek. Daarnaast werkt hij drie dagen per week bij MultiCare in Hilversum. In dit zelfstandig behandelcentrum (ZBC) voor dermatologie ligt het accent op lasertherapie. Maar ook lichttherapie wordt er aangeboden, desgewenst in de vorm van thuisbelichting. De Leeuw: “Wij geven dan kleine lampjes mee die mensen direct op de huid kunnen leggen, zodat alleen de psoriasishuid met licht wordt belast. De psoriasishuid is minder gevoelig voor huidkanker dan de huid zonder psoriasis. Door alleen de psoriasishuid te behandelen is deze methode veiliger dan een UV-behandeling via lichtcabines, terwijl de effectiviteit even groot is. Naast die kleine lampjes geven wij aan patiёnten met een zeer uitgebreide psoriasis ook lichtpanelen mee.”

Samen met professor Peter Bjerring en professor Martino Neumann, beiden verbonden aan het Erasmus, werkt De Leeuw momenteel aan het opzetten van het allernieuwste op het gebied van lichttherapie, de fotodynamische therapie. Behalve voor behandelingen kan deze ook worden gebruikt voor diagnostiek, oftewel het vaststellen van de huidaandoening. 

Veiligheid

Zowel bij de fotodynamische therapie als bij de lasertherapie maakt MultiCare gebruik van zichtbaar licht. Belangrijk voordeel hiervan is dat het niet carcinogeen is: het veroorzaakt geen huidkanker. Onzichtbaar licht, dat bij de UVA- en UVB-therapie wordt gebruikt, kan na langdurig en veelvuldig behandelen wel huidkanker veroorzaken. De Leeuw: “Bij MultiCare streven we naar veiligheid, effectiviteit en gemak voor de patiënt. Vandaar dat we vooral met zichtbaar licht werken. Om de effectiviteit te verhogen, combineren we de lasertherapie vaak met een vitamine D-zalf en soms met een hormoonzalf. Vitamine D-zalf is uiterst veilig, hormoonzalven kunnen bijwerkingen hebben, zodat het gebruik medisch moet worden begeleid.

Verwijde bloedvaten

Wat zalven met de psoriasishuid doen is genoegzaam bekend, maar wat is de werking van het laserlicht? De Leeuw: “Bij psoriasis is de celdeling in de opperhuid versneld. Om dit versnelde proces in stand te kunnen houden, moeten de bloedvaten extra veel voedingsstoffen naar de huid transporteren. Voor het vervoeren van al die voedingsstoffen verwijden de bloedvaten zich. Dat is ook de reden waarom de psoriasishuid rood is. De vraag is trouwens of de verstoorde celdeling voor verwijding van de bloedvaten zorgt, of andersom. Men gaat steeds vaker uit van het laatste. Door het verwijden van de bloedvaten worden de openingen in de vaatwanden, die uitwisseling van stoffen mogelijk maken, groter. Hierdoor lekken er allerlei ontstekingscellen uit de bloedvaten weg naar de leder- en de opperhuid. Met lasertherapie gaan we deze ‘immunologische lekkage’ tegen. Het laserlicht passeert de huid zonder deze te beschadigen en schakelt alleen de verwijde bloedvaten uit.” Even voor de goede orde: De Leeuw heeft het hier over de pulsed dye laser, die speciaal ontwikkeld is om af te rekenen met de te wijde bloedvaten in de lederhuid. Deze lasermachine was in eerste instantie gemaakt om wijnvlekken, waarbij er ook sprake is van te wijde bloedvaten, te behandelen. Later bleek het apparaat ook effectief bij de behandeling van de te wijde bloedvaten bij psoriasis. Maar er zijn ook lasers met een andere werking. Bij de Excimer-laser bijvoorbeeld wordt gebruikgemaakt van UVB-licht.

Volgens De Leeuw is de pulsed dye laser vooral geschikt voor hardnekkige psoriasis vulgaris, mits er niet al te veel en niet te grote plekken zijn, want dan kost het te veel tijd: de behandeling van een plek van tien bij tien centimeter duurt ongeveer zeven minuten. “Maar je kunt er natuurlijk voor kiezen om alleen de meest opvallende plekken met laser te behandelen.”

Vier jaar geleden heeft De Leeuw, samen met Dieter Neugebauer, onderzoek gedaan naar de behandeling van hardnekkige psoriasis vulgaris met de pulsed dye laser, gecombineerd met vitamine D-zalf of salicylzalf. Behandeling met alleen de gebruikelijke lokale therapieën, zoals hormooncrèmes, vitamine D-zalven en lichttherapie, hadden bij deze patiёnten geen effect gehad. Bij 73% van de 74 deelnemers aan het onderzoek trad een goede tot zeer goede verbetering op, die gemiddeld veertien maanden aanhield.

Onderzoeken

Het onderzoek dat De Leeuw in het Erasmus begeleidt, vergelijkt de effectiviteit van de UVB-therapie (smalle band) met die van de lasertherapie. “Er zijn heel strikte criteria opgesteld, waardoor de onderzoekspopulatie klein kan blijven: 27 personen. Inmiddels hebben we 25 mensen met psoriasis onderzocht. Onze eerste indruk is dat UVB-smalspectrum en lasertherapie vrijwel even goed werken. Sommige plekken hebben we met beide behandeld. We hadden verwacht dat er dan de meeste verbetering zou optreden, maar uit de eerste resultaten blijkt dat dit waarschijnlijk niet zo is. Als het vervolgonderzoek dit bevestigt, zullen we daarvoor een verklaring moeten vinden.”

Hoewel UVB en laser nagenoeg hetzelfde resultaat opleveren, gaven veruit de meeste mensen de voorkeur aan de lasertherapie. “Dat zit ‘m onder andere in de tijdwinst,” verklaart De Leeuw. “Lasertherapie vindt eens per drie tot zes weken plaats, lichttherapie drie keer per week. Dat scheelt dus tijd én reiskosten.” De lichte pijn die bij lasertherapie om de hoek komt kijken - alsof er een elastiekje tegen de huid wordt geschoten - nemen de meeste mensen voor lief.

Het verschil in werking tussen laserlicht en UVB is dat laserlicht alleen de te wijde bloedvaten in de huid uitschakelt, terwijl UVB alleen de versnelde celdeling en de ontsteking in de huid aanpakt. Laserlicht en UVB grijpen dus in op verschillende afwijkingen in de psoriasishuid. 

“Bij alle deelnemers aan het onderzoek nemen we stukjes huid weg,” vervolgt De Leeuw. “Huid die met UVB, laser of beide is behandeld. In deze stukjes huid gaan we kijken naar de veranderingen van de stoffen en cellen, die in overmaat aanwezig waren in de psoriasishuid. Door deze veranderingen te bestuderen hopen we verschillen aan te tonen in de effecten van laserlicht en UVB op de psoriasishuid. De bedoeling is uiteindelijk  - dit onderzoek vormt daartoe hopelijk een aanzet - om dé stof te ontdekken die er de oorzaak van is dat de ontstekingscellen bij psoriasis zich verzamelen in de huid (en de gewrichten), zodat we een gerichte antistof kunnen ontwikkelen, die dat kan verhinderen. Tot nu toe richten de behandelingen voor psoriasis, ook de ‘biologicals’, zich op het afweersysteem in het hele lichaam, en niet alleen op die ene stof, eenvoudigweg omdat we niet precies weten om welke stof het gaat.”

Inmiddels vindt er in het Erasmus ook een vervolgonderzoek plaats. “Daarbij vergelijken we de effectiviteit van laser met de combinatie laser en vitamine D-zalf. Die combinatie blijkt veel beter te werken. We denken dat 75% van de mensen met psoriasis hier goed tot zeer goed op reageert.

“Naast psoriasis vulgaris laat ook psoriasis palmo-plantaris, de pustuleuze vorm aan handen en voeten, zich goed met lasertherapie behandelen,” gaat De Leeuw verder. Hij heeft er onlangs onderzoek naar gedaan en een artikel hierover ter publicatie aangeboden aan een wetenschappelijk tijdschrift.

Laten bijwerken

Een behandeling met laser zorgt altijd voor blauwe verkleuringen van de huid, een gevolg van het vernietigen van de vaatjes, waarbij een beetje bloed vrijkomt. Soms ontstaan er ook kleine korstjes, maar te weinig om het Köbner-fenomeen te veroorzaken: het ontstaan van nieuwe psoriasisplekken door beschadiging van de huid. 

Voor een flinke verbetering zijn vier behandelingen vaak voldoende, aldus De Leeuw. Zeker als de laser wordt gecombineerd met zalf. “Sommige mensen komen eens per drie of zes maanden om hun plekken een beetje te laten bijwerken. Dat volstaat in hun geval.” Leuke bijkomstigheid van de lasertherapie is dat de kwaliteit van het collageen toeneemt, waardoor de huid er beter en mogelijk zelfs jonger gaat uitzien!

• < Vorige
• Volgende >

Gegevens

Laatst bijgewerkt op woensdag 30 november -0001 00:00